Friday, January 6, 2017

Các sản phầm công nghệ thời kỳ phục hưng cho đến nay con người vẫn thừa hưởng và phát triển nó

Các sản phầm công nghệ thời kỳ phục hưng cho đến nay con người vẫn thừa hưởng và phát triển nó


Các giai ?o?n hình thành m?t s? tên tu?i l?n cùng các s?n ph?m tiêu bi?u



Nh?t B?n là ??t n??c n?m hoàn toàn tách r?i kh?i l?c ??a, n?i ti?ng v?i vi?c hàng n?m ph?i ??i m?t v?i hàng ch?c ??n hàng tr?m tr?n ??ng ??t l?n nh?, tài nguyên thiên nhiên hoàn toàn r?t ít, dân s? l?i khá ?ông trong m?t ??t n??c ch? có núi và b?n m?t giáp bi?n. Có l? do hoàn c?nh kh?c nghi?t này ?ã hình thành nên tính cách ch?m ch?, c?n m?n, c?ng ??u cùng vi?c r?t ch?u khó h?c h?i cái hay c?a ng??i khác n?u h? không mu?n ???c ?n no m?c s??ng t?i ??t n??c nghèo tài nguyên này. Bên c?nh ?ó “h?p hòi” c?ng là m?t ??c tr?ng r?t rõ nét c?a ng??i Nh?t. Nh?ng nh? nh?ng ??c tính này mà ng??i Nh?t ?ã làm m?t ?i?u ít ng??i ph??ng Tây nào ngh? t?i: h? không làm thì thôi, nh?ng nh?ng gì vô tay h? thì h? s? bi?n chúng t?t h?n h?n nh?ng th? có s?n ?ó.

Và th? gi?i ?? công ngh? ?i?n t? tiêu dùng, xe h?i, ???ng s?t là nh?ng d?n ch?ng không th? ch?i cãi. T? tivi, t? l?nh, âm thanh, máy ?nh, máy gi?t, ?i?n tho?i, xe hai bánh, b?n bánh, xe ?i?n… ???c kh?p n?i trên th? gi?i công nh?n công ngh? ???c Nh?t áp d?ng vào s?n xu?t ??u thu?c hàng tiên ti?n và t?t nh?t. Hi?n t?i có l? b?n ch?a bi?t, hai n??c mà ?i?u ki?n nh?p kh?u kh?c nghi?t nh?t trên th? gi?i chính là Nh?t và Th?y S?. N?u n??c A v??t qua ???c tiêu chu?n nh?p kh?u c?a hai n??c này thì có th? d? dàng bán hàng vô b?t k? th? tr??ng nào, k? c? M?. Nh?ng ng??c l?i, ?? ???c châu Âu hay M? ch?p thu?n cho nh?p kh?u ch?a ch?c ???c Nh?t hay Th?y S? g?t ??u. Nói ??n ?i?u này ?? b?n có th? hình dung ng??i Nh?t “khó tính” ra sao ??i v?i ch?t l??ng s?n ph?m. Nh?ng do ?âu ch? trong vòng g?n 10 n?m tr? l?i ?ây, nhi?u hãng s?n xu?t c?a h? b?ng nhiên trì tr?, tu?t d?c v? th? ph?n cùng vi?c thua l? qua t?ng n?m, b? các ??ng nghi?p bên n??c láng gi?ng ?u?i k?p và v??t qua th? ph?n trên th? gi?i ? m?t s? ngành ngh?? Do hi?n t?i tôi không còn ? Nh?t, nh?ng s? vi?c g?n ?ây ???c ?? c?p trong bài (ch? y?u trong ph?n cu?i) là t? m?t s? ngu?n c?a báo chí Nh?t, m?t s? kinh nghi?m khi còn s?ng t?i Nh?t, cùng v?i thông tin c?a các ng??i b?n Nh?t trao ??i v?i tôi, vì v?y thi?u sót là ?i?u không tránh kh?i. Xin nói tr??c b?n thân tôi do ?ã t?ng s?ng g?n 10 n?m t?i Tokyo, nên tình c?m tôi dành cho các hãng công ngh? c?a Nh?t s? t?t h?n nhi?u so v?i các n??c khác, m?t chút thiên v? c?ng s? không tránh kh?i trong bài vi?t này.

Xin ?i vào v?n ?? chính.
Các hãng công ngh? c?a Nh?t chính th?c bùng n? lúc nào? Do ?âu h? l?i có th? khi?n “tây m?i l?” cúi ??u bái ph?c tr??c các s?n ph?m c?a m?t n??c châu Á, ?i?u mà h?u nh? không n??c châu Á nào làm ???c trong n?n công nghi?p hi?n ??i?

Kh?i ngu?n cho ngành công nghi?p c?a c? Nh?t B?n là Mitsubishi, thành l?p n?m 1870, hai n?m sau khi Nh?t b??c qua th?i k? Meiji. Mitsubishi ban ??u ch? y?u t?p trung vào ngành công nghi?p n?ng là chính, m?t s? máy bay, ??ng c? tàu chi?n c?a Nh?t trong WWII ??u có s? tham gia s?n xu?t c?a công ty này. Dù hi?n nay chúng ta th?y Mitsubishi không quá n?i tr?i trong công nghi?p xe h?i, ?i?n t?, nh?ng Mitsubishi là m?t trong b?n tr? c?t ch?ng ?? cho c? n?n kinh t? Nh?t cho ??n n?m 1949, khi chính ph? sau WWII gi?i tán quy?n l?c c?a b? t? này. Ba t?p ?oàn tài phi?t còn l?i là Mitsui, Sumitomo và Yasuda. {Bên l? m?t chút: hi?n t?i Mitsubishi v?n chi ph?i r?t l?n ??n kinh t?, tài chính c? n??c Nh?t, bên c?nh t?p ?oàn ngân hàng Mitsui Sumitomo (hai t?p ?oàn c? sáp nh?p l?i sau v? suy thoái bong bóng kinh t? châu Á), Mizuho và t?p ?oàn công nghi?p n?ng Kawasaki}.

Quay l?i v?n ?? thành l?p các công ty l?n c?a Nh?t th?i ?i?m này, n?m 1887 Yamaha thành l?p nh?ng ch? t?p trung ch? y?u vào công nghi?p âm nh?c trong giai ?o?n ??u (Ng??i Vi?t bi?t ??n Yamaha ch? y?u qua xe g?n máy hai bánh, nh?ng Yamaha n?i ti?ng trong th? gi?i âm nh?c h?n khi h? hi?n t?i là công ty s?n xu?t d?ng c? cho âm nh?c l?n nh?t th? gi?i). ??n n?m 1899, NEC thành l?p tr?c thu?c t?p ?oàn tài phi?t Sumitomo, cùng v?i Toshiba(1904), Hitachi(1910), Sharp(1912), Matsushita(1918) (tên chính th?c c?a Panasonic t?i Nh?t), JVC(1927) là nh?ng công ty ?àn anh ??t n?n móng cho các công ty ?i?n t? ?àn em khác m?c lên m?t cách nhanh chóng sau WWII. C?ng gi?ng v?y v?i Suzuki(1909), Nissan(1934) và Toyota(1937) c?ng góp ph?n quan tr?ng ??t n?n móng cho ngành công nghi?p xe h?i c?a Nh?t. Còn m?t s? hãng n?i ti?ng khác lâu ??i h?n, nh?ng do liên ti?n thân thành l?p v?i m?c ?ích ph?c v? cho chính ph? c?a Nh?t trong chi?n tranh hay ch? y?u s?n xu?t các lo?i xe công nông nên tôi không ?? c?p t?i, nh? Isuzu(1916), Komatsu(1917), Mazda(1920) (sau chi?n tranh hãng này m?i t?p trung vào s?n xu?t ô tô dân d?ng và không còn liên quan ??n chính ph?), Daihatsu(1907) (hãng s?n xu?t xe ô tô lâu ??i nh?t c?a Nh?t).

Th?i k? ??u th? k? 19 ??n tr??c khi Nh?t tham chi?n ? WWII là th?i k? mà chính ph? Nh?t ??y m?nh vi?c ?ng h? các n?i thành l?p các hãng công nghi?p ? m?i phân khúc, thúc ??y các k? s? c?a h? h?c h?i m?i ?i?u t? ph??ng Tây, nh?m nâng cao trình ?? k? thu?t c?a Nh?t ?? chu?n b? cho cu?c chi?n. Còn r?t nhi?u hãng n?i ti?ng khác thành l?p tr??c cu?c chi?n nh? Nikon(1917), Olympus(1919), Daikin(1924), Fujitsu(1925), Canon(1937)… Có l? b?n ngh? r?ng tôi ?iên, nh?ng tôi cho r?ng n?u không có chuy?n Nh?t tham d? WWII và b?i tr?n thì có l? h? không th? t?o ???c ??t n??c Nh?t n?i ti?ng và l?n m?nh v? kinh t? nh? ngày nay. Chính vi?c tham chi?n, b?i tr?n, ??t n??c b? tàn phá kh?p n?i cùng v?i vi?c n? chi?n tranh ng?p ??u ?ã khi?n ng??i Nh?t v?c d?y tinh th?n “Samurai” không ch?u khu?t ph?c th?m sâu trong máu h? qua t?ng th? h?. Sau chi?n tranh, ngoài các hãng ?ã có tên tu?i nh?t ??nh t?i Nh?t, l?n l??t ?àn em các hãng này nh? Sony(1946), Pioneer(1947), Honda(1948), Sanyo(1950), Casio(1957)… ra ??i, th?i làn gió m?i r?t ?úng lúc vào n?n công nghi?p ?ang g?p t?n th?t n?ng c?a Nh?t.

N?u ai ?ã t?ng qua n??c này h?c t?p hay làm vi?c, t?ng bi?t s? qua t?ng th?i k? c?a Nh?t nh? Edo, Meiji, Taisho, Showa và hi?n nay là Heisei, thì ch?c ch?n bi?t r?ng th?i k? ?en t?i nh?t, nghèo ?ói và kh?c nghi?t nh?t c?a Nh?t trong l?ch s? hi?n ??i chính là 10 n?m ??u sau chi?n tranh. M?i ng??i Nh?t b?t k? già tr? l?n bé ??u g?ng mình làm vi?c ?? ki?m s?ng, cùng vi?c ph?i h? tr? chính ph? m?i tái thi?t ??t n??c cùng n? n?ng ph?i tr? cho các bên th?ng tr?n. Có th? nói Vi?t Nam may m?n h?n nhi?u b?i sau khi ??c l?p không h? ph?i tr? n? v? v?t ch?t cho Nga, Trung Qu?c (b?i Vi?t Nam ch? là n?i t?p b?n cho XHCN và M? ch?i trò Cool War). Có l? so sánh này h?i kh?p khi?n m?t chút, nh?ng n?u ai cho r?ng Vi?t Nam sau chi?n tranh kh? c?c h?n thì ?ó hoàn toàn không ph?i do h? qu? c?a chi?n tranh, mà do chính ph? c?a chúng ta gây ra tình tr?ng này. Ng??c l?i Nh?t có l?i th? khi Meiji là th?i ?i?m chuy?n giao c?a Nh?t t? n??c ?óng kín v?i bên ngoài, nông nghi?p là chính. Nh?ng nh? th? h? chính ph? Meiji này ?ã bi?n Nh?t tr? thành n??c m? c?a v?i m?i qu?c gia khác và hình thành d?n là m?t n??c công nghi?p ki?u ph??ng Tây chính g?c.

Nh? có h?n sáu m??i n?m kinh nghi?m trong công nghi?p cùng v?i k? thu?t do ph??ng Tây mang l?i, Nh?t d? dàng v?c d?y h?n Vi?t Nam sau chi?n tranh. M?t ?i?m l?i r?t l?n khác chính là vi?c M? và ph??ng Tây ph?i tr? giúp Nh?t v? m?t k? thu?t trong giai ?o?n này. ?ây là ?i?u ki?n Nh?t yêu c?u ??i l?i vi?c M? mu?n ?óng quân t?i ?ây cùng m?i chi phí cho toàn b? lính M? trên n??c Nh?t s? do chính ph? n??c này tài tr? 100%, coi nh? là vi?c ??n bù chi?n tranh cho phía M?. Nói ??n ?ây có l? b?n s? cho r?ng “Nh?t ???c giúp ?? nh? v?y thì quá d? ?? phát tri?n nh? ngày nay“.

Nhìn vào lý thuy?t và nói thì r?t d?, nh?ng th?c t? không ph?i dân t?c nào c?ng làm ???c. Singapore ??c l?p n?m 1965 và cho ??n t?n bây gi? sau g?n 47 n?m, h? v?n ch?a ??t t?i 70% s?c m?nh kinh t? c?a Nh?t nh?ng n?m 70; Hàn Qu?c ?ình chi?n v?i Tri?u Tiên t? 1953 ??n nay ?ã g?n 59 n?m, h? v?n ch? n?m th? 15 trên th? gi?i v? kinh t?; ??c, t??ng ??i gi?ng Nh?t cùng là k? b?i tr?n, ?i?m xu?t phát t?t h?n Nh?t g?p tr?m l?n vì v?n là c??ng qu?c s? m?t th? gi?i v? k? thu?t công nghi?p ??u th? k? 19 ??u th? k? 20, nh?ng v?n b? m?t qu?c gia châu Á d?t m?i v? kinh t? cho ??n t?n hi?n t?i. K?t thúc chi?n tranh n?m 1945, b? tàn phá, nghèo ?ói, thua h?u h?t các n??c ph??ng Tây v? s? giàu có, tài nguyên cùng k? thu?t, nh?ng ch? c?n ?úng 23 n?m, t?c n?m 1968, Nh?t là qu?c gia châu Á duy nh?t n?m trong top 10 n?n kinh t? l?n nh?t th? gi?i, không nh?ng v?y, h? v??t h?t m?i qu?c gia châu Âu khác và ch?m ch? ng?i v? trí th? hai sau M? th?i ?i?m này. V? trí th? hai c?a h? ch? b? m?t vào tay Trung Qu?c vào n?m ngoái.

Nh?ng s? vi?c này không liên quan ??n n?i dung chính là nói v? các hãng công nghi?p c?a Nh?t, nh?ng ?o?n l?ch s? này có th? giúp b?n ph?n nào hi?u rõ h?n t?i sao ph??ng Tây ph?i cúi ??u thán ph?c v?i m?t qu?c gia châu Á duy nh?t cho ??n t?n ngày nay. Và nó giúp nh?ng ai cho r?ng “Nh?t nh? s? tr? giúp c?a M? cùng k? thu?t công nghi?p có s?n c?a h? nên m?i ???c nh? v?y” s? thay ??i cách nhìn sai l?ch c?a mình. Trong ba ?i?u ki?n tiên quy?t “Thiên th?i, ??a l?i, nhân hòa” thì Nh?t lúc b?y gi? ch? ??t hai ?i?u là thiên th?i và nhân hòa, ch?a bao gi? h? có ???c ??a l?i, n?u b?n m?t l?n qua Nh?t s? bi?t t?i sao tôi nói v?y. Chi?n tranh Tri?u Tiên, chi?n tranh L?nh cùng chi?n tranh Vi?t Nam, Tokyo Olympic 1964 là thiên th?i. Nh?ng con ng??i Nh?t B?n (nhân hòa) m?i là y?u t? quy?t ??nh t?t c?. B?i nh? d?n ch?ng bên trên, nhi?u qu?c gia khác có ?i?m xu?t phát t?t h?n Nh?t nhi?u l?n nh?ng dân t?c h? v?n không làm ???c “?i?u th?n k?” nh? ng??i Nh?t t?ng làm.



Tokyo ngay sau chi?n tranh 1945



Tokyo trong k? Olympic 1964



Tokyo ngày nay

Quay l?i n?i dung ph?n ??u bài vi?t, nh?ng hãng công nghi?p trên ?ã t?o ra nh?ng gì giúp cho h? vang danh th?i b?y gi? ??n t?n ngày nay?

Mitsubishi (1870): ?ây là t?p ?oàn l?n nh?t c?a Nh?t, Mitsubishi tham gia vào m?i l?nh v?c c?a xã h?i Nh?t nh? quân s?, công nghi?p n?ng, nh?, xe h?i, n?ng l??ng, d?u h?a, khoa h?c, hàng không v? tr?, ?i?n t?, ?i?n toán, ?i?n ?nh, du l?ch, ngân hàng, ??a ?c, tài chính, xây d?ng, d?ch v?, b?o hi?m… Mitsubishi không ph?i là nhà phát minh nh? các hãng công nghi?p khác c?a Nh?t, nh?ng ?ây l?i là t?p ?oàn n?m gi? quy?n l?c r?t l?n, có ti?ng nói ?nh h??ng nh?t ??nh ??i v?i chính ph? Nh?t B?n t? khi hãng thành l?p t?i lúc b? bãi b? quy?n l?c c?a b?n t?p ?oàn tài phi?t chính c?a Nh?t vào n?m 1949. Cho dù k? t? n?m 1949, Mitsubishi không còn dính dáng t?i chính ph?, ho?t ??ng ??c l?p nh? bao t?p ?oàn khác nh?ng do cái g?c c?a t?p ?oàn này v?n quá l?n, nên ho?t ??ng c?a h? v?n ?nh h??ng r?t nhi?u ??n c? n?n kinh t? Nh?t. T?p ?oàn Mitsubishi có r?t r?t nhi?u công ty con do hãng tham gia h?u h?t m?i ngành ngh? c?a xã h?i, ít ai bi?t ??n m?t trong s? công ty con ?ó chính là hãng s?n xu?t máy ?nh l?y l?ng trên th? gi?i: Nikon. N?u nh? t?p ?oàn m? không quá n?i tr?i trong nhi?u l?nh v?c khác thì hai công ty con n?i b?t nh?t c?a Mitsubishi Group chính là Nikon và Bank of Tokyo Mitsubishi UFJ, m?t hãng là nhà s?n xu?t digital camera l?n th? 2 trên th? gi?i (th?i máy film thì Nikon ??ng trên Canon), cái tên còn l?i là ngân hàng l?n nh?t Nh?t B?n và l?n th? hai trên th? gi?i (tính ??n 31/12/2011). Tuy nhiên, c?ng ph?i nói r?ng hãng c?ng t?o ra nh?ng s?n ph?m khá n?i tr?i nh? ?ây là hãng ch? t?o ra chi?c xe ô tô ch? khách ??u tiên c?a Nh?t mang tên Mitsubishi Model A vào n?m 1917 d?a vào thi?t k? c?a chi?c Fiat A3-3. Ng??i Vi?t có l? ch? bi?t ??n Mitsubishi qua nh?ng chi?c ô tô bình dân bán trong n??c, nh?ng Mitsubishi m?i th?t s? n?i ti?ng trong l?nh v?c công nghi?p n?ng c?a th? gi?i. ?ây c?ng là nhà ch? t?o và s?n xu?t ??ng c? cho máy bay ph?n l?c, máy bay th??ng m?i c?a Nh?t. Cu?i n?m 2010, Mitsubishi b?t ??u th?c hi?n k? ho?ch ch? t?o máy bay th??ng m?i lo?i v?a ch?a kho?ng 70-90 hành khách, hoàn toàn ???c ch? t?o t?i Nh?t. D? ki?n trong n?m nay s? m? chuy?n bay th? ??u tiên.



Xe khách b?n bánh Model A ??u tiên c?a Nh?t B?n

NEC (1899): ng??i kh?ng l? c?a Nh?t và c?a c? châu Á v? m?ng vi?n thông gian ?o?n ??u và gi?a th? k? 20. ??n cu?i th? k? 20 và hi?n t?i thì NEC là 1 trong nh?ng công ty hàng ??u th? gi?i v? m?ng IT, server dành cho các doanh nghi?p l?n nh?, chính ph?. H?u h?t m?i phát minh v? vi?n thông c?a Nh?t ??u xu?t phát t? công ty này. N?m 1954, NEC l?n ??u tiên tham gia vào l?nh v?c ?i?n toán, ??n n?m 1985 h? ?ã t?o ra m?t supercomputer m?nh nh?t th? gi?i do m?t hãng châu Á ch? t?o ra. V? tinh nhân t?o ??u tiên c?a Nh?t do NEC ch? t?o thành công n?m 1970 (Mitsubishi là hãng ??u tiên c?a Nh?t phát tri?n v? tinh nhân t?o nh?ng NEC l?i ch? t?o thành công tr??c). Chi?c laptop màn hình màu TFT LCD ??u tiên trên th? gi?i ???c NEC bán ra n?m 1991. N?m 2002, m?t l?n n?a NEC l?i ch? t?o ra supercomputer m?nh nh?t th? gi?i dùng trong vi?c gi?i quy?t các v?n ?? khí h?u toàn c?u.



C? máy supercomputer n?m 2002 c?a NEC

Toshiba (1904): ???c xem nh? là m?t GE c?a châu Á khi h?u h?t các phát minh v? ?? ?i?n t?i qu?c gia này ??u xu?t phát t? Toshiba. ???c hình thành do hai công ty khác nhau xáp nh?p l?i vào n?m 1939, th?c ch?t kh?i ??u cho Toshiba là do Hisashige Tanaka m? công ty s?n xu?t thi?t b? telegraphic n?m 1875 mang tên Tanaka Seijo-Sho. N?m 1904, công ty này ??i tên thành Shibaura Seisaku-Sho, tr? thành công ty l?n nh?t chuyên s?n xu?t các khí c? ?i?n h?ng n?ng t?i Nh?t. N?m 1890, ông t? phát minh v? ?i?n c?a Nh?t (???c m?nh danh là Thomas Edison c?a châu Á) là Ichisuke Fujioka cùng m?t k? s? khác là Shoichi Miyoshi thành l?p công ty Hakunetsu-sha và ?ây là công ty ??u tiên c?a châu Á s?n xu?t ra ?èn dây tóc. ??n n?m 1899 công ty này ??i tên thành Tokyo Denki. N?m 1939, hai công ty hàng ??u trong hai l?nh v?c khác nhau v? ?i?n ?ã sáp nh?p l?i v?i cái tên Tokyo Shibaura Denki, mà sau này ???c g?i ng?n g?n là Toshiba. M?t trong hai công ty ti?n thân c?a Toshiba là Hakunetsu-sha ?ã phát minh hai công ngh? ???c c? th? gi?i bi?t ??n chính là double-coil electric bulb (?èn dây tóc dây ?i?n ?ôi?) n?m 1921 và the interior frosted electric bulb (?èn dây tóc bóng m??) n?m 1925, ?ây là hai trong sáu phát minh v? ??i nh?t c?a th? gi?i v? công ngh? ?èn ?i?n. Làm ra t? l?nh và máy gi?t ??u tiên t?i Nh?t và c?ng là ??u tiên t?i châu Á n?m 1930. M?t n?m sau chi?c máy hút b?i ??u tiên c?a châu Á c?ng xu?t phát t? hãng này. L?n l??t các n?m 1940, 1942 hãng s?n xu?t ra ?èn hu?nh quang và radar ??u tiên c?a Nh?t. N?i c?m ?i?n ??u tiên c?a th? gi?i ???c bán ra n?m 1955. Phát tri?n lò vi ba (microwave oven) ??u tiên c?a châu Á n?m 1959. Tháng 7 n?m 1960, chi?c tivi màu ??u tiên c?a châu Á ???c Toshiba bán ra bi?n Nh?t là n??c th? hai trên th? gi?i sau M? s?n xu?t ra tivi màu. Hai tháng sau ?ài NHK l?n ??u tiên phát sóng truy?n hình màu, Nh?t tr? thành n??c th? ba phát sóng ch??ng trình tivi màu sau M?(1954) và Cuba(1958). Phát tri?n video phone màu ??u tiên trên th? gi?i n?m 1970. Gi?i thi?u máy tính cá nhân (laptop personal computers) ??u tiên trên th? gi?i n?m 1985. Ngày nay, hãng này v?n không ng?ng ?i ??u trong m?t s? công ngh? v? b? nh?, tivi, n?ng l??ng.



T? l?nh ??u tiên c?a châu Á



N?i c?m ?i?n t? ??ng ??u tiên trên th? gi?i



Available link for download